Your Honor,

Mijn brief aan RBG, Ruth Bader Ginsberg

​Your Honor RBG,

 

                      Na de Tweede Wereldoorlog, tijdens de Koude Oorlog, woedde er een jacht van de staat op alles en iedereen die maar enigszins kon verdacht worden van sympathie voor of lidmaatschap van een socialistische of communistische organisatie. Uiteindelijk – nadat er veel mensen het slachtoffer waren geworden van vervolging – heeft de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van pers gezegevierd. Volgens u, Your Honor, is die vrijheid van pers ontzettend belangrijk. Hoewel het vandaag moeilijke tijden zijn en de pers volop wordt aangevallen – ook door personen in de hoogste politieke rangen – houdt die pers redelijk goed stand, zegt u. Inderdaad, president Trump scheldt journalisten uit en ontneemt ze zelfs hun perskaart, maar kan dit niet onbeperkt doen. Wel kan hij alles wat hem niet zint bestempelen als ‘fake news’, maar ook hij is onderworpen aan de wet, zou u wellicht zeggen. Zenders zoals Fox News voeren promotie voor Trumps beleid en ondertussen blijft hij wild in het rond twitteren. Gelukkig is er nog altijd voldoende ruimte om tegenwerk te bieden. Ik merk bovendien dat er nu via internet veel kanalen zijn waarop het nieuws op een andere manier kan gebracht worden. Dat burgers zich zorgen maken op dit punt zie ik op betogingen waarop slogans weerklinken zoals ‘Truth to Power’. Mensen stellen zich de vraag of de toename van optredens van AltRight en de KuKluxKlan in het openbaar niet verontrustend is en slechts een uiting van ‘free speech.’ Zijn zij niet eerder een bedreiging van ‘free speech’ en 'Un-American'?

                                       Your Honor, vrijheid van meningsuiting is één van de heilige principes in dit land, maar het mag natuurlijk niet misbruikt worden, bijvoorbeeld om haat-boodschappen ongestraft te laten. Ik herinner me het incident in Charlottesville, Virginia, 2017. Nazi-vertoon en nazi-slogans leidden tot rellen en één dode, terwijl president Trump zei ‘aan alles zijn nu eenmaal twee kanten’. Ik vraag me af of bepaalde uitspraken van de president tegenover vrouwen en mensen van kleur – en zelfs tegenover rechters – de test van het Hooggerechtshof zouden doorstaan.

                     Wat de rechtspraak betreft dringt u altijd aan op een onafhankelijke justitie. Vriend en vijand loven uw objectiviteit, kennis en interpretatie van de wetgeving. Het Hooggerechtshof – waar u deel van uitmaakt – heeft als taak de grondwettelijkheid van bepaalde wetten en regelgeving van de deelstaten te toetsen. Een opgave waarbij u de moeilijkheidsgraad zeker niet schuwt. Het valt op dat u een groot vertrouwen heeft in uw collega-rechters, ook als ze grondig met u van mening verschillen. In de toekomst zal dit nog een grotere uitdaging worden nu in veel deelstaten conservatieve rechters zijn aangesteld. President Trump heeft ‘zijn’ kandidaat – Brett Kavanaugh – voor het leven heeft kunnen benoemen als één van de negen rechters in het Hooggerechtshof. Voor de hele beweging tegen seksuele intimidatie en geweld op vrouwen was dit moeilijk te verteren. Voordien had de president al een andere conservatieve rechter kunnen nomineren, Neil Gorsuch, die consequent voor big business opkomt. Het is Trump’s droom om alle negen rechters aan het Hooggerechtshof te kunnen nomineren, met de steun van een republikeinse Senaat. Maar dat zal niet gebeuren want eerst moet er een rechter met pensioen gaan of overlijden.

                                 Your Honor, we weten dat u vastberaden bent om actief te blijven aan het Hof tot uw laatste snik. Zoveel burgers in dit land – en niet enkel de feministen – steunen u daarin. Voor hen staat er de komende jaren veel op het spel: niet enkel seksueel geweld, maar ook de reproductieve rechten van de vrouw en gelijke behandeling op alle terreinen. Misschien is die feministische beweging niet alert genoeg  geweest in verband met de legalisering van abortus via het vonnis van Roe vs. Wade in 1973, een recht dat u altijd heeft verdedigd. In latere jaren, onder meer in 2006, ging u zelfs verder en verdedigde u de terugbetaling van abortus zolang de staat betaalt voor de geboorte van een kind: ‘het conflict bestaat niet enkel uit het belang van de foetus en het belang van de vrouw. Het gaat ook over het feit dat een vrouw autonoom over haar levensloop moet kunnen beslissen, haar verhouding met de man en de samenleving moet kunnen bepalen en een onafhankelijke, zelfstandige gelijke burger kan zijn. Zolang de overheid betaalt voor de geboorte van een kind, kunnen openbare fondsen niet geweigerd worden in het geval van abortus, vaak een veiligere en goedkopere procedure op korte en op lange termijn. Door te betalen voor een bevalling maar niet voor een abortus, vergroot de overheid haar uitgaven en interfereert ze of beïnvloedt ze een keuze die het vonnis Roe vs. Wade had bepaald als het fundamentele recht van een vrouw.’ (Sam Alito 2006 SCOTUS Senate Confirmation Hearings , Jan 11, 2006)

                               De weerstand tegen dat vonnis over abortus was ook voelbaar bij de instellingen voor gezinsplanning, zoals Planned Parenthood. In 1992 stemde het Hooggerechtshof in met bepaalde restricties op het recht op abortus, wat volgens u de meer bemiddelde vrouwen zou bevoordelen, maar ook een verzetsbeweging zou uitlokken. Dat verzet is er geweest, hoewel misschien onvoldoende, want het geweld tegen instellingen van Planned Parenthood en de bedreiging van dokters in abortusklinieken bleef aanhouden. Dit verklaart misschien waarom er vandaag zo’n terugslag is vanuit bepaalde deelstaten zoals onder meer Alabama en Louisiana, waar men alles wil doen om het vonnis Roe vs. Wade ongedaan te maken. Dit zou zelfs een thema kunnen worden in de presidentsverkiezingen van 2020.

                                 Intussen moeten vrouwen nog steeds discriminatie op het werk, ongelijke behandeling en seksueel geweld bestrijden. Om hier een einde aan te stellen zou het volgens u wenselijk zijn het Equal Rights Amendment eindelijk goed te keuren en door te voeren: ‘gelijke status en behandeling van mannen en vrouwen is een basisrecht onder de mensenrechten’. Dat Amendement in de Grondwet werd ingediend door Alice Paul in 1923, zoals in dit boek in het hoofdstuk ‘We are half the people’ wordt vermeld. In de decennia sindsdien is er veel strijd geleverd door vrouwen op het terrein van de arbeidsmarkt, loonongelijkheid, maatregelen van positieve actie – allemaal punten die u als rechter verdedigd hebt – maar het Amendement is nog steeds niet door voldoende staten onderschreven.

                                     Positief is wel dat bepaalde vormen van discriminatie al in 1975 door u werden aangeklaagd – overigens met succes en met gevolgen voor latere rechtspraak en regelgeving. Het was eigenlijk geniaal van uw kant om een casus te nemen waarbij een man werd gediscrimineerd op basis van zijn sekse (Weinberger vs. Wiesenfeld). Toen zijn vrouw overleed bleek de weduwnaar geen gelijke rechten op een uitkering te hebben als de weduwe, op grond van de sociale zekerheidswet van 1935.

​                                 Wat ook – mede dankzij u – geëvolueerd is in de gunstige zin, is de wetgeving en de rechtspraak inzake de rechten van homo’s, intussen uitgebreid naar alle vormen van seksuele geaardheid. De beweging van Lesbische-Gay-Biseksuele en Transgender (LGBT+) mensen heeft kunnen bereiken dat ze niet meer genegeerd kunnen worden. In het proces van de Boyscouts of America (Boy Scouts of America vs. Dale) van 2000 heeft u een belangrijke rol gespeeld. De vraag was of een jeugdvereniging een leider mocht weigeren van wie bekend was dat hij homo was. De meerderheid van het Hof verklaarde dit als een recht van vrije meningsuiting van die vereniging, maar u oordeelde in een minderheidsrapport dat dit indruiste tegen het recht op gelijke rechten en voorrechten voor alle burgers.

                                                                U heeft veel minderheidsrapporten geschreven, Your Honor. Ze zijn typisch in de werking van het Hooggerechtshof, worden ook gepubliceerd en geven ons een kans uw argumentatie te kennen, zelfs als u de opinie van de meerderheid niet volgt. Daarbij kijkt u niet enkel naar de letter van de wet, maar houdt u  rekening met het feit dat de interpretatie van een wet kan evolueren omdat de samenleving evolueert. Het aantal van negen leden van het Hof is ook zo bedoeld: de meerderheid van de stemmen schrijft het meerderheidsrapport en maakt de uitspraak geldig, maar de minderheid wordt gehoord. Dit gebeurt ook bij de vele processen over gevoelige items zoals de wettelijkheid van seks – respectievelijk huwelijken – tussen personen van hetzelfde geslacht. Dat is nog niet in alle deelstaten effectief gerealiseerd. Nu blijkt zelfs dat LGBT-mensen van kleur heel veel te maken krijgen met agressie en geweld.

​                      

Monika

 

​                                                     Op het gebied van rassendiscriminatie heeft u trouwens baanbrekend werk verricht, en dat was en blijft hard nodig. Hoewel president Barack Obama de eerste zwarte president was, is het hem niet gelukt zijn programma te realiseren, ondanks zijn twee ambtstermijnen (2009-2017). Ik herinner me de beelden van massa’s Afro-Amerikanen, Latino’s en Native Americans die alle hoop op hem hadden gericht. Maar dat was zonder de Republikeinse lobby’s gerekend. De wet die naar hem genoemd werd – Obamacare, ofwel de Affordable Care Act – werd gecontesteerd op zijn grondwettelijkheid. Dit leidde zelfs tot een shutdown van de overheid. President Trump en de Republikeinen willen deze wet namelijk zo snel mogelijk afschaffen op basis van de schending van het private recht van alle burgers om al of niet een eigen ziekteverzekering af te sluiten. Op die manier zullen miljoenen Amerikanen geen ofwel onvoldoende ziekteverzekering hebben. Gezondheidszorg in de VS is dus een luxe geworden.

 

                                 Verder heeft president Obama evenmin kunnen verhinderen dat er jacht gemaakt werd op illegalen, onder dreiging van deportatie, zelfs als ze kinderen hebben die in het land geboren zijn. Mensen zonder papieren – ook al verblijven ze al lang in het land – worden beschouwd als potentiële terroristen. U, Your Honor, wees er meer dan eens op dat er moest nagegaan worden welke maatregelen andere landen namen ten aanzien van terreur en hoe er eventueel kon samengewerkt worden, uit respect voor ‘the opinions of Humankind’.

                        Uw doelstelling is altijd geweest te streven naar gelijkheid van alle burgers, dus ook tussen de diverse etnische groepen. Eén van uw grote verdiensten is dat – wanneer uw standpunt de meerderheid in het Hof niet haalde – u altijd het voortouw nam in het maken van minderheidsrapporten. In die rapporten valt op dat u rationele argumenten hanteert en in uw interpretatie uw blik op de toekomst gericht houdt.  Zelf noemt u dit ‘the intelligence of a future day’, in tegenstelling met collega’s van u die vaak redeneren van uit de letterlijke, oorspronkelijke teksten van de Founding Fathers. Dit gebeurde onder meer in 2013, toen het Hof een wijziging van de Voting Rights Act van 1965 goedkeurde, waardoor zwarte en latino kiezers minder kansen kregen om zich te registreren en hun stem uit te brengen.

                        Sinds 2018 hebben we te maken met een president die rassengelijkheid en seksegelijkheid niet in zijn hart draagt. Als hij een verlenging van zijn ambtstermijn krijgt vanaf 1 januari 2021, bestaat de kans dat de voedingsbodem voor meer ongelijkheid, racisme en seksisme vergroot, dat er nog meer mensen in gevangenissen worden opgesloten voor onbeperkte termijnen, en dat er nog meer grensmuren worden gebouwd en versterkt. Bij mijn recent bezoek aan de VS heb ik nochtans kunnen vaststellen dat op veel plaatsen verzets- en hulpacties worden opgezet om de ergste gevolgen van de presidentiële maatregelen tegen te  gaan. Ik heb gesprekken gevoerd met organisaties aan de Amerikaans-Mexicaanse grens die concrete hulp en bescherming bieden aan latino’s, of ze nu legaal zijn of niet. Ik heb spontane stakingen gezien van spoorwegarbeiders, luchtverkeersleiders, vliegtuigpersoneel, vuilnisophalers, leerkrachten en verpleegkundigen. Al deze mensen waren bijzonder ongerust over een mogelijke continuering van het Trump-beleid. Zij rekenen op hun eigen mobilisatietalent en kijken intussen met bange ogen naar toekomstige uitspraken van het Hooggerechtshof.  Sinds de overwegend conservatieve samenstelling van het Hooggerechtshof, stellen zij in laatste instantie hun hoop op u, Your Honor.

                        Veel burgers zijn namelijk bang dat verworven rechten van de laatste decennia zouden kunnen ingeperkt of vernietigd worden. Een grote bekommernis is het wapengeweld. Het aantal slachtoffers van massa-shootings en van politiegeweld is de laatste jaren onrustwekkend. En toch wordt er niet getornd aan dat ene heilige grondwettelijk recht van elke Amerikaanse burger, het bezit en gebruik van wapens om zichzelf en de eigen bezittingen te verdedigen. In het land waar ik woon, België, begrijpen mensen dit helemaal niet.

                        Deze debatten zijn opnieuw actueel, Your Honor, maar ik vroeg me af welke standpunten u in de loop der jaren over deze kwestie heeft ingenomen. In 1995 besloot het Hof dat het parlement het recht heeft om het gebruik van wapens in scholen te reguleren (U.S. vs. Lopez)  en in 2008 ging het Hof in tegen het verbod op handwapens dat het District van Columbia had uitgevaardigd. In beide gevallen moest u het onderspit delven en – opnieuw – een minderheidsrapport schrijven (D.C. vs. Heller). Uw collega-rechters waren en zijn ervan overtuigd dat het Tweede Amendement onverkort moet toegepast blijven en dat wetten die daarop beperkingen zouden opleggen, ongrondwettelijk zijn. Daartegen heeft u de nodige rationele argumenten aangevoerd, zonder succes. Het is nu te hopen dat de vele drama’s zoals dat van Stoneman Douglas High School in Parkland, Florida (2018) zich niet zullen herhalen. Die schokkende beelden zijn de wereld rondgegaan. Het ongebreidelde wapenbezit zal vooral slachtoffers blijven maken onder de mensen van kleur, die al zo vaak doden hebben geteld bij gewapende conflicten en politiegeweld.

​                    Your Honor, met een meerderheid van conservatieve rechters van het Hof is er nog een ander probleem. In 2018 heeft het Hof namelijk de werknemers telkens in het ongelijk gesteld bij conflicten met hun werkgevers. U vergelijkt de situatie van vandaag met de pre-New Deal periode, toen de werknemers machteloos stonden. De enige bescherming die ze hadden was door hun recht op vrije meningsuiting en op vereniging, rechten die hen werden ontnomen. 

                       In 1977 had het Hof beslist dat niet-leden van de vakbond een deel moesten meebetalen voor de kosten bij sociale onderhandelingen en gerechtelijke betwistingen, omdat de resultaten ervan ten goede kwamen aan alle werknemers in die sector. In 2018 heeft het Hof bij meerderheid deze beslissing teruggedraaid, dit onder druk van de administratie Trump en de lobby’s ‘Right to Work’. Dit is de doodsteek voor de arbeidsorganisaties. In de openbare sector, waar vakbonden in principe verboden zijn, zijn er nu 5 miljoen werknemers zonder bescherming. In de particuliere sector staan de vakbonden erg zwak door de jarenlange vermindering van het aantal leden. Bovendien mogen werkgevers hun werknemers voortaan verbieden zich te verenigen rond loon- en andere arbeidsvoorwaarden eenmaal er arbitrage is gebeurd.

                                                U schreef opnieuw een minderheidsrapport, maar hoe moet dit verder? Mogen we hopen op de progressieve democratische vrouwen die in 2018 hun intrede hebben gedaan in het Huis van Afgevaardigden? Mogen we hopen op de inspiratie van vrouwen die we allebei bewonderen, zoals Harriet Tubman, Elisabeth Cady Stanton, Susan B. Anthony, Gloria Steinem, die allemaal in dit boek ter sprake komen? In hun geest herhaalt u de bekende woorden van Sarah Grimké, juriste, rechter, feministe in 1837: ‘Ik vraag geen gunsten voor mijn seksegenoten, ik vraag onze broeders alleen of ze hun voeten van onze nek willen halen’.

                     Toen u in 1993 door president Bill Clinton genomineerd werd als rechter in het Hooggerechtshof, was u in elk geval hoopvol: ‘Tijdens mijn leven verwacht ik drie, vier of misschien wel meer vrouwen in het Hooggerechtshof, vrouwen met verschillende huidskleuren… Het toenemende aanwenden van de talenten van alle mensen in deze natie, geeft hoop voor de toekomst, maar we zouden niet tot dit punt gekomen zijn en ik zou niet op deze plaats (de Senaat) staan zonder de vastberaden inspanningen van mannen en vrouwen die vasthielden aan hun dromen van gelijk burgerschap, ook in dagen wanneer weinigen leken te luisteren… Ik sta op de schouders van deze dappere mensen.’

​                   Your Honor, u bent zelf ook een bron van inspiratie en een waardige partner voor iedereen die het respect voor de mensenrechten beschouwt als hét leidende principe binnen de rechtspraak. 'Respect voor Humankind,' noemt u het eenvoudigweg. Maar het is een onophoudelijke strijd. Intussen bent u 86  jaar oud, en nog denkt u niet aan ophouden. Iemand zoals u, met zoveel ervaring en zo'n indrukwekkend palmares, begrijpt als geen ander wat het betekent: alleen met krachtige argumenten, moed en doorzettingsvermogen kan je iets bereiken. Het is, zoals u zelf zegt: blijven doorvechten en staande sterven.

 

Met respectvolle groet,

 

               Antwerpen, België

              19  september 2019